قرآن کریم
امام حسن (ع ) فرزند امير مؤمنان علی بن ابيطالب و مادرش مهتر زنان فاطمه زهرا دختر پيامبر خدا (ص ) است .
نماز شب در نظر قرآن و احادیث
کسی که عاشق شد فکر و ذکرش اين است که چگونه خود را به وصال معشوقش برساند وحاضر است که در اين راه هزينه هنگفتی را بپردازد( که البته اين موضوع به اصالت عشقش بر می گردد)در اينجا چون موضوع مورد بحث ما عشق الهی است (معنی وا قعی عشق) رابطه ميان عبد ومعبود مطرح ميشود. بهترين زمانی که انسان می تواند با معبود خود زمزمه عاشقانه داشته باشد شب هنگام است زمانی که همگان در خواب ناز بسر ميبرند و از قيل وقال وهياهوی روز خبری نيست در شب انسان راحت تر می تواند به معبود خود رجوع کند و از اينروست که راز نياز شبانگاهان اينقدر مورد توجه و سفارش بزگان بوده و هست و کاملترين نوع راز نياز نماز است بطوری که از آن به معراج مومنين ياد ميشود. با اين مقدمه کوتاه ميتوان به اهميت نماز شب تا حدودی پی برد دراين وبلاگ بنا را بر آن گذاشته ايم تا کمی پيرامون اين موضوع صحبت داشته باشيم.
پس با توکل بر خدا موضوع را از اهميت نماز شب در قران وحديث پی می گيريم :
*** اهميت نماز شب در آيينه قران و حديث
نماز راز گفتن است ودر اميد کوفتن .
نماز خويشتن را از دست نفس ربودن است وحضرت دوست را ستودن .
در تفسير کشف الاسرار چنين آمده که خدای تعالی در سوره مزمل فرمود:
« ای محمد به دوستان ما بگوی چون که خواهيد با ما راز و نياز کنيد روی به قبله شرع آريد و قدم در حضرت نماز نهيد» در قران کريم ۱۱۲ مرتبه در ۴۵ سوره درباره نماز اوامری آمده است و نيز در ۱۷ آيه آياتی درباره نماز شب و دعوت بندگان برای بر پا داشتن ان آمده است واين همه نشان از اهميت فراوان خلوت شبانه بامعبود محمود دارد .
اين آيات عبارتند از : اسرا ۷۹ فرقان۶۴ سجده۱۶و۱۷ طه۳۰ ص۳۷و۳۸ زمر۹ ذاريات۱۷و۱۸ طور۴۸ مزمل۲و۳و۴و۶ دهر۲۵و۲۶ فجر۳
در اينجا به دو مورد اشاره می کنيم:
۱- خداوند متعال در اسرا۷۹ به پيامبر(ص)می فرمايد: پاسی ازشب را از خواب برخيز و قران و(نماز)بخوان اين يک وظيفه اضافی برای توست تا پروردگارت تو را به مقام محمود برانگيزد .بسياری از مفسران اين آيه را دليل واجب شدن نماز شب بر پيامبر دانسته اند و مقام محمود را مقام شفاعت خوانده اند.
۲- در مزمل۲ چنين آمده: شب را بجز کمی بپا خيز
احاديث فراوانی در سفارش٬ فضيلت و آثارنماز شب و شب زنده داری آمده است از جمله:
۱-شرافت مرد در نماز شب است:
جبرئيل به حضور پيامبر (ص) آمد و فرمود: ای محمد هر قدر خواهی زندگی کن همانا خواهی مرد.هر که را خواهی دوست بدار ٬ سرانجام از او جدا خواهی شد. هر عملی خواستی انجام بده پاداش وکيفر آن را خواهی ديد. اگاه باش و بدان که شر افت مرد ٬ به عبادت او در شب است وعزتش در بی نيازی جستن از مردم.
۲-محبوبترين چيزها:
رسول خدا (ص) :دو رکعت نماز در دل شب محبوبتر است نزد من از دنيا وآنچه که در آن است.
۳-شعار پرهيزکاران و روش مشتاقان:
حضرت علی(ع):شب زنده داری٬ شعار پرهيزکاران و روش مشتاقان است.
**۴-نشانه عشق ومحبت به معشوق :
در حديث قدسی آمده است :دروغ گفت آنکه دعوی محبت ما کرد٬ چون شب در آمد تماما بخفت و از دوستی ما بپرداخت٬ مگر هر عاشقی خلوت با معشوقش را دوست ندارد.نماز شب نشانه عشق و محبت انسان به آفريدگار خويش است و همين است که او را از بسترخواب جدا کرده و آن زمان که همه خفته اند و رفت آمدی نيست و حواس آدمی جمع و توجه به مبدا و گرايش کامل به آستان رفيع معبود محبوب مقدور است در تاريکی شبانه دل خود صفا بخشد وتا سحرگاهان به ابراز بندگی عبادت حضرت دوست بپردازد و از ثمرات اسحار نصيب و بهره ببرد وببيند که می بندگی حق چه نشئه ها دارد.
۵-سنت پيامبر وسيره صالحان:
امام صادق(ع):بر شما باد به خواندن نماز شب٬ که سنت پيامبر شما وسيره صالحان است.
۶-بهترين شما اهل نماز شب هستند:
پيامبر اسلام(ص):بهترين شما کسی است که سخن زيبا بگويد٬طعام بدهد و هنگامی که مردم در خوابند٬نماز شب بخواند.
آداب و کیفیت نماز شب
انسان در زندگی اين جهان با توجه به عوامل غافل کننده به تذکر و يادآوری نياز دارد. بايد وسيله ای او را در فاصله های مختلف زمانی به مبدا هستی توجه دهد، هدف آفرينش را به يادش آورد و از غرق شدن در گرداب غفلت و بی خبری بازش دارد.«اين وظيفه مهم به عهده نماز است». به اين سبب است که حضرت صادق آل محمد(ع) می فرمايد : پس از شناخت خداوند هيچ عملی نيست که با نماز برابری کند.
جای تعجب ندارد اگر می بينيم در نماز شب اين همه خواص نهفته است چرا که خداوند آنرا بر بنده خود واجب نکرده بلکه صدای تپش قلب بنده عاشقش است که او را نيمه شب از خواب می پراند و در شوق يار بی قرارش می کند. خدايا اينان جز خودت از تو چه می خواهند؟ آيا دنيا اينان را آرام ميکند؟ هرگز!! بهشت و تمام نعمتهای آن چطور؟ نه نه!! اولين شرط عاشق شدن از خود گذشتن ودر او فنا شدن است واينان اينچنيند.خدايا خودت را بردلهای اينان عرضه کن تا بار ديگر فرشتگان بر انسان رشک برند
نماز شب را می توان به دو صورت آسان و کوتاه يا مفصل همراه با دعاهای وارده بجا آورد. به جهت اختصار در اينجا فقط نوع آسان را يادآوری می کنم
نماز شب مجموعا يازده رکعت است:
۱- هشت رکعت به صورت چهار نماز دو رکعتی به عنوان نافله شب می باشد که دو رکعت،دو رکعت،مانند نماز صبح خوانده می شود
۲- دو رکعت به عنوان نماز شفع : بهتر است در رکعت اول بعد از حمد سوره ناس، و در رکعت دوم بعد از حمد ، سوره فلق خوانده شود
۳- يک رکعت نماز وتر: بعد از حمد سه بار سوره توحيد، يک بار سوره فلق و يک بار سوره ناس خوانده شود
سپس دستها را قنوت می گيری و حاجت خود را از خداوند طلب می کنی. آنچه روايت شده که در قنوت بگوييد:
سوز دل وگريه چه از شوق باشد،چه از خوف،چه در مقام استغفار باشد،چه در مقام تلاوت آيات استماع آنها، چه در حال سجده باشد،چه در حال ديگر و مقام ديگر، هر کجا و هر مقامی باشد،از فهم و شعور سر چشمه می گيرد. آنکه می فهمد، می سوزد واشک ميسوزد ، و آنکه نمی فهمد نه می سوزد و نه اشک ميريزد. چند حديث زير اهميت اين قطرات گرانبها تر از دُر را بيشتر می نماياند
صفت باده عشق زمن مست مپرس ذوق اين باده ندانی بخدا تا نچشی
اما اشک چشم نعمتی است بسيار عظيم از جانب حضرتش که به دوستانش که دل خود را آماده کرده اند عطا می کند با نگاهی گذرا به اطراف خود می بينيم که اين نعمت را کمتر کسی داراست که از خشيت خدا چشمش تر شود امام صادق (ع) علت آن را اينچنين بيان می کند:
بله محبت به دنيا
چنانچه پيش بيان شد فضايل نماز بسيار است و من بطور نمونه اندکی را بعرض ميرسانم. پيش از هر چيز خوب است بدانيم که نماز بعد از واقعه اسری و معراج نبی کريم (صلعم) فرض گرديده نخست از جانب خداوند متعال پنجاه وقت نماز در شبانه روز تعيين شده بود و بعد از بار بار رفت و آمد و درخواست حضرت پيغمبر (صلعم) برای کم کردن، نماز از پنجاه وقت به پنج وقت تخفيف يافته و خداوند کريم به آن حضرت (صلعم) فرموده است که هر يک از امتانِ تو اين پنج وقت نماز را ادا کند ثواب همان پنجاه وقت را به او خواهيم داد پس اگر از ما يک وقت قضا شود گويا ده وقت نماز را از دست داده ايم. خداوند متعال در کلام پاک خود ميفرمايد:
حفاظت کنيد بر همه نمازها خصوصاً بر نماز ميانه و بايستيد برای خدا فرمانبردارندگان در اين آيت آفريدگار جهان حکم فرموده است که بر نمازها حفاظت کنيد يعنی نماز را دره وقت آن ادا کنيد و نگزاريد قضا شود. و از نماز وسطی بيشتر علماﺀ مراد نماز عصر را گرفته اند زيرا که در حديث آمده و در وسط نمازها هم واقع است. و بعضی نماز بامداد را و بعضی نماز ظهر را مراد گرفته اند. و در حديث است که در نماز ظهر چون هوا بسيار گرم ميشد بعضی از حاضر شدن به مسجد کوتاهی ميکردند.
اين آيت نازل شد و اما جمله دوم اين آيت قُومُو قانتين را بعضی مفسرين بر ... صلولله قا يمين ... تفسير کرده اند، يعنی نماز را بخوانيد برای خدا در حاليکه ايستاده باشيد. و اين را بايد دانست که فرمان خداوندی برای منفعت خود ما است و اگر نه به نماز ما چه احتياجی دارد. نماز بخوانيم به خداوند فايده ای نميرسد و اگر نه خوانيم باو ضرر نميرسد، بلکه ضرر آن به خود ما ميرسد. اين لطف خداوند مهربان است که راه فايده را بما نشان ميدهد. پس بايد که راه فايده خود را در پيش گرفته بر نمازها مواظبت کنيم و تا جايکه گنجايش دارد ترک نکنيم. مثلاً اگر کسی مريض است و استاده نماز خوانده نميتواند بايد نشسته بخواند، و اگر نشسته هم نتواند بايد به پهلوی راست دراز کشيده ره به قبله نمايد و يا خود را به پشت بيندازد و پا های خود را بطرف قبله دراز کرده و بالشتی زير سر نهد تا روی او متوجه قبله گردد سپس به اشاره سر نماز بخواند. در صورتيکه به اشاره هم نماز خوانده نتواند پس نماز او تأخير ميگردد تا وقتيکه صحت يابد و سپس نماز های که از او قضا شده ادا نمايد و نماز از او ساقط نميشود.
از حضرت عثمان (رضی الله عنه) منقول است که فرمودند:
کسيکه حفاظت کند بر نماز های پنجگانه و مداومت کند بر آنها تکريم ميکند او را خدا يتعالی به نه کرامت و آنها اينند:
زندگی امام علی حضرت علي(ع) فرزند ابوطالب ده سال پيش از بعثت متولد شد و پس از شش سال در اثر قحطي که در مکه اتفاق افتاد...
